Media en macht hand in hand

What is emphasized by the media is given emphasis in public perception; what is emphasized by the media is enlarged in public perception” (Watson, 2003)

De media wordt ook wel eens de vierde macht genoemd, omwille van hun grote bereik en impact in de samenleving. Dit werd reeds 100 jaar geleden opgemerkt, toen de media een grote rol speelde in het verspreiden van propaganda voor de Sovjet-Unie en Duitsland tijdens de wereldoorlogen (McQuail, 1998). Men stelde vast dat de media de macht had om bijna iedereen te bereiken en dat het publiek bovendien sterk beïnvloedbaar was door wat ze hierin te lezen, zien of horen kregen (McQuail, 1998). Door de mogelijkheden van nieuwe media voor “kleine”, “alternatieve” of “minder machtige” stemmen om boodschappen te verspreiden wordt deze vierde macht plots een meer gefragmenteerde macht.

Nieuwsmedia vormen ons wereldbeeld

Één van de redenen waarom mensen de media volgen is om informatie te vergaren en om meningen te vormen, bijvoorbeeld door politieke debatten te volgen voor de verkiezingen (Watson, 2003). Het verschijnen in de media van een nieuwsitem is vaak de eerste stap voor het vormen van een publieke opinie over een bepaald thema (McCombs & Reynolds, 2002). De manier waarop de mediavoorstelling gebeurt kan een grote invloed hebben op het beeld dat mensen hiervan vormen en voor het publieke discours hierover (Grabowsky & Wilson, 1989). Dit is zeker het geval bij feiten waar de meeste mensen geen rechtstreekse of persoonlijke ervaring mee hebben. Sociale problemen, zoals bijvoorbeeld criminaliteit, zijn zeer complex. Om wegwijs te raken doorheen deze problemen, baseren mensen zich op de informatie die voor hen beschikbaar is. Bij gebrek aan rechtstreekse informatiebronnen worden percepties en attitudes gebaseerd op informatie uit secundaire bronnen zoals de media. Dit sluit aan bij “de cultivatietheorie”, dewelke vooropstelt dat mediabeelden de dominante ideologieën en percepties in de samenleving cultiveren of opbouwen (Watson, 2003).

Op welke manier geeft dit de mensen achter de media macht?

AgendasettingModel van “the agenda-setting process” door Rogers en Dearing (1988)

De media hebben de macht om van een incident een groot schandaal te maken dan wel om het te laten overwaaien (Grabowsky & Wilson, 1989). Thema’s van de media-agenda die de publieke agenda hebben bereikt kunnen doorstromen naar de politieke agenda (McCombs & Reynolds, 2002). Met andere woorden: als het publiek veel belangstelling heeft voor een thema kan deze belangstelling doorsijpelen naar beleidsmakers (Berns, 2004). Dit wordt ook wel “political agendasetting” genoemd. Ter illustratie kan gekeken worden naar de extensieve aandacht die gegeven werd aan het jonge slachtoffer Megan Kanka, die in 1994 in de VS vermoord werd door een seksuele delinquent, wat uiteindelijk leidde tot een nieuwe wet die naar haar genoemd werd, “Megan’s Law”.

Selectie en framing

Informatie die wordt doorgegeven is nooit neutraal, al is objectiviteit wel een streefdoel van veel journalisten. Objectiviteit is ook iets dat de lezers/kijkers/luisteraars en politici verwachten van nieuwsmedia (Bennett, 2006). Echter, mediarapportage is noodzakelijkerwijze selectief. Er kan niet worden gerapporteerd over alles dat plaatsvindt (Grabosky & Wilson, 1989). Er worden keuzes gemaakt, wat objectiviteit uitsluit. Bepaalde informatie wordt geselecteerd en vervolgens op een bepaalde manier gepresenteerd of geframed.

“Framing is het proces waarbij een frame enerzijds bij de productie van een nieuwsbericht aangeeft welke elementen uit waargenomen realiteit te selecteren, uit te sluiten, te benadrukken of aan te vullen, en anderzijds de ontvangers van context en betekenissuggestie voorziet” (Van Gorp, 2006)

Wanneer een lezer een krantenartikel onder ogen krijgt, zal dit artikel zijn aandacht op bepaalde aspecten richten. Berns (2004) vergelijkt dit met een gids die toeristen begeleidt bij het bezoeken van een stad. De toeristen kunnen rondgeleid worden door gids Anna, die de nadruk legt op toeristische trekpleisters en indrukwekkende monumenten. Ze kunnen diezelfde dag, op diezelfde locatie, een rondleiding volgen bij gids Bert. Gids Bert legt de focus op de extreme verschillen in klasse tussen armoede en rijkdom in de stad. Op een gelijkaardige  manier dat men een ander beeld zou hebben van de stad afhankelijk van hun rondleiding door Anna, dan wel door Bert, kan de presentatie van een sociaal probleem in de krant de aandacht van de lezer richten en diens  beïnvloeden. Framing is, net als selectie, onmogelijk te vermijden bij berichtgeving. Dit geldt zowel op het niveau van de verzending van de boodschap als op het niveau van de ontvangst (Watson, 2003).

Machtsverschuiving

Een terugkerend kenmerk van het media-discours is dat bepaalde groepen meer dan anderen een invloed hebben op welke boodschap op welke manier wordt verzonden. Deze machtige groepen zijn de (economische en politieke) elite van de meest (invloed)rijke – met andere woorden “Westerse” – landen (Huang & Leung, 2005). Zij krijgen in de pers de kans om een goede reputatie op te bouwen, waardoor de kloof tussen hen en minder machtigen vergroot.

MAAR!

Dankzij nieuwe technologie krijgen individuen met toegang tot deze technologie de mogelijkheid om zich online uit te drukken. Het monopolie van massamedia, de overheid en grote bedrijven wordt hiermee doorbroken. Met andere woorden: er stroomt macht weg van het hiërarchisch centrum naar de rest van het volk. Deze verschuiving opent deuren (al staat de grootte van de kier ter discussie). Dit is vooral van belang in landen waar de machtskloof tussen bijvoorbeeld de overheid en de bevolking het grootst is. Amir-Ebrahimi zei bijvoorbeeld het volgende over de internetontwikkelingen in Iran (2005):

“In Iran where the public sphere is closely monitored and regulated by traditional and state forces, the internet has become a means to resist the restrictions imposed on these spaces. For people living in these countries, especially the marginalized groups such as youth and women, the internet can be a space more ‘real’ than life”

Of is deze machtsverschuiving een illusie?

Utopisten geloven dat nieuwe media deze kloof kan helpen overbruggen. Volgens hen heeft online activisme geleid tot nieuwe vormen van samenwerking, overleg en erkenning die anders niet tot stand zouden zijn gekomen. Meer gematigde optimisten zien on-line activisme als een aanvulling op traditioneel activisme dat nooit alleen kan staan. Een derde positie die wordt ingenomen is dat de sociale en politieke impact van on-line activisme een illusie is. De impact van on-line activisme wordt gezien als zeer beperkt tot onbestaande. Er zijn dan wel voorbeelden te noemen waar online activisme schijnbaar een impact heeft gehad, zoals de Arabische Lente en de protesterende bloggers en “twitter-opstand” na gecontesteerde verkiezingen in Iran in 2009. Maar er valt niet te bewijzen hoe deze situaties zich zouden hebben ontvouwd zonder sociale media.


Bronnen

Bennett, W. L. (2006). News, the politics of illusion. New York: Longman.

Berns, N. (2004). Framing the victim: Domestic violence, media, and social problems. Hawthorne, New York: Aldine de Gruyter.

Grabowsky, P. &Wilson, P. (1989). Journalism & Justice: How crime is reported. Leichhardt: Pluto Press Australia Limited.

Huang, Y. & Leung, C.C.M. (2005). Western-Led Press Coverage of Mainland China and Vietnam during the SARS Crisis: Reassessing the Concept of ‘Media Representation of the Other’. Asian Journal of Communication. Vol. 15, No. 3, November 2005, pp. 302 – 318.

McCombs, M. & Reynolds, A. (2002). News influence on our pictures of the world. In Bryant, J. & Zillman, D. (ed.). Media Effects. Lawrence Erlbaum Associates, Mahwah, NJ, pp. 1-16.

McQuail, D. (1998). Mass Communication Theory: An Introduction. London: SAGE Publications Ltd.

Rogers, E.M., & Dearing, J.W. (1988). Agenda-setting research: Where has it been? Where is it going? In: Anderson, J.A. (Ed.). Communication yearbook 11 (555-594). Newbury Park, CA: Sage.

Van Gorp, B. (2006). Framing asiel: indringers en slachtoffers in de pers. Leuven: Acco.

Advertenties

One thought on “Media en macht hand in hand

  1. Pingback: Is online activisme een excuus voor luie mensen om eigenlijk niets te doen? | Roxane

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s