Achter de feiten aanhollen

“Het is onmogelijk om te voorspellen hoe journalistiek zal evolueren onder invloed van nieuwe media. Elk academisch onderzoek loopt m.a.w. achter de feiten aan.” (student journalistiek  KU Leuven/Odisee, 2014)

Veranderingen in de journalistiek

1806726_media-internet-televisie-kranten-tijdschriften-radio

De doorbraak van nieuwe media beïnvloedt het dagelijks leven van iedereen die ermee in aanraking komt. Ook de sector van de journalistiek is dynamisch en heeft doorheen de tijd nieuwe vormen aangenomen doordat nieuwe technologieën beschikbaar werden. Oorspronkelijk werd nieuws enkel verspreid via gedrukte bladen. Dit evolueerde naar massaverspreiding en de toevoeging van klank en beeld doorheen radio en TV. Nu heeft het internet de journalistiek zo beïnvloed dat er een continue nieuwsstroom is waarbij het publiek uit een gigantisch aanbod kan kiezen wat en wanneer hij nieuws opneemt. Bovendien zijn professionele journalisten en uitgevers niet meer de enigen die nieuws kunnen verspreiden dat door een groot publiek gelezen zal worden. Burgers kunnen voor het eerst actief participeren in het proces van de nieuwsproductie. Bovendien kunnen zij in interactie treden met andere lezers, luisteraars en kijkers en zelfs met de subjecten van het nieuws (zoals politici) en de journalisten!

Kansen en risico’s van het tweerichtingsverkeer

Er wordt druk gediscussieerd over wat dit allemaal betekent en hoe de toekomst eruitziet. Worden we allemaal burgerjournalisten – is er een nieuw journalistiek tijdperk op komst? Dit zorgt voor een eerder ongeziene diversiteit aan perspectieven. Het opent de deur voor thema’s die anders niet in kranten zouden komen. Verder kunnen deze amateurjournalisten als correspondent fungeren voor beroepsjournalisten, wat de werklast kan verlagen. Anderzijds: kunnen journalisten hun brood nog wel verdienen als burgers hun werk blijven overnemen? Burgerjournalisten zijn niet bovendien gebonden door de beroepsdeontologie van journalisten, waarin onder andere het recht op privacy en menselijke waardigheid beschermd wordt. Stimuleren sociale media ramptoerisme? We kennen allemaal de files die ongevallen veroorzaken – vaak verergerd of zelfs grotendeels veroorzaakt door mensen die foto’s en video’s nemen. Ook de geloofwaardigheid is een heikel punt. Het is gemakkelijk om je online als iemand anders voor te doen, bijvoorbeeld als een getuige en zo valse of verbloemde informatie te verspreiden. Een Tweet is bovendien snel gemaakt en snel gedeeld. Voor je het weet verschijnt een bericht overal op het internet terwijl de oorspronkelijke bron verdwenen is in de massa. Kunnen we vertrouwen dat dit “nieuws” recht doet aan de werkelijkheid?

De kwaliteit van online nieuws

Technosceptici zien de kwaliteit van het nieuws achteruitgaan. Om te concurreren met anderen moet de pers online voor een continue nieuwsstroom zorgen. Wanneer iets gebeurt, verwacht het publiek onmiddellijk op de hoogte gehouden te worden – niet de volgende dag. Wanneer er zo kort op de bal gespeeld moet worden is er natuurlijk veel minder tijd om verschillende bronnen te zoeken en feiten te bevestigen. Nieuwsartikels worden korter en oppervlakkiger – en fouten kunnen voorkomen, die worden achteraf dan wel rechtgezet. Ethisch gezien kan dat voor professionele nieuwsagentschappen eigenlijk niet door de beugel. Zij staan immers in voor het informeren van het publiek. Deze informatie moet dan wel kloppen. Echter, onder tijdsdruk wordt de filtering en bevestiging van informatie die binnenkomt lakser. Er komen minder verschillende en/of moeilijker bereikbare standpunten aan het woord. Analyses en achtergronden, daar is eigenlijk geen tijd voor. Bovendien moeten de titels de mensen aanzetten tot klikken, wat sensatiezucht in de hand werkt.

Het toekomstbeeld van de journalistiek

www.dekritischebelegger.nlHoe gaat dit verder evolueren? Hebben we nieuwe richtlijnen nodig om online berichtgeving in goede banen te leiden? Moet burgerjournalistiek gefilterd worden door “professionelen”? Of is het juist wenselijk dat stemmen die anders niet gehoord worden, omdat ze door journalisten niet worden opgenomen, nu een platform hebben? Gaan nieuwe media de markt overnemen, waardoor traditionele media overbodig wordt? Worden persberichten steeds sneller, korter en vluchtiger? Of wordt het publiek verdeeld in zij die snel en onmiddellijk nieuws willen vergaren en zij die liever een beetje later een vollediger beeld voorgeschoteld krijgen? Kan de online nieuwsverspreiding gratis blijven?

Deze en andere vragen worden niet enkel gesteld door medewerkers uit de nieuwswereld, maar ook door academici. Er bestaat een overvloed aan onderzoeken over de impact van nieuwe media op journalistiek en op nieuwsverspreiding en –ontvangst, een selectie hiervan werden in de eerdere blogposts besproken. Echter, bij ieder onderzoek dat een uitspraak wenst te doen over de toekomst moet dezelfde belangrijke nuance gemaakt worden: we weten het eigenlijk nog niet. Ieder academisch onderzoek dat effecten meet kan dit slechts doen nadat ze hebben plaatsgevonden. Met andere woorden: zelfs de meest befaamde, intelligente, grondige onderzoekers kunnen slechts speculeren. De rest moet de toekomst uitwijzen.


Bronnen:

– Debat 19/12/2014 journalistiek KU Leuven/Odisee

– Afbeeldingen: chriskrastdoorblogland.blogspot.com en http://www.dekritischebelegger.nl

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s